ВЛИЯНИЕ ВЛАЖНО-ТЕПЛОВОЙ ОБРАБОТКИ И ПРЕССОВАНИЯ НА ПОКАЗАТЕЛЬ ВОЗДУХОПРОНИЦАЕМОСТИ ТКАНЕЙ
2024
338-BET
Maqolada nam-issiqlik ishlov berish (ВТО) va presslash jarayonlarining to‘qimalar fizik-mexanik xususiyatlariga, xususan, havo o‘tkazuvchanligiga (воздухопроницаемость) ta’siri tadqiq qilingan. Maqsad – kiyim buyumlari detallarini shakllantirish jarayonida mato sifatini saqlash va uning texnologik ishlov berishga chidamliligini oshirish.
Tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, presslash va nam-issiqlik ishlov berish natijasida to‘qima tolalari siqiladi, ularning shakli aylana kesimdan ovalga o‘tadi, tolalar orasidagi masofa o‘zgaradi va natijada havo o‘tkazuvchanlik koeffitsienti sezilarli darajada kamayadi. Masalan, 20 kg bosim ostida kostyum matosida havo o‘tkazuvchanlik 36,95% ga kamayadi. Polimer qoplama mavjud bo‘lgan to‘qimalarda bu pasayish 13–17% atrofida bo‘ladi.
Shuningdek, tadqiqotlarda relaksatsiya jarayoni o‘rganilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, mato elastikligi tufayli ba’zi deformatsiyalar havoda quruq sharoitda deyarli darhol tiklanadi; ya’ni tolalardagi va to‘qimada hosil bo‘lgan shakl vaqt o‘tishi bilan qisman yo‘qoladi. Shu sababli, havo o‘tkazuvchanlik va shaklni barqarorlashtirish uchun klassik presslash va ВТО jarayonlari matoga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Xulosa qilib aytganda, maqola presslash va nam-issiqlik ishlov berishning to‘qima havo o‘tkazuvchanligiga salbiy ta’sirini ilmiy asosda ko‘rsatadi va kiyim buyumlari detallarini shakllantirish jarayonida yangi texnologik yondashuvlarni qo‘llash zarurligini ta’kidlaydi.
СРАВНИТЕЛЬНАЯ ОЦЕНКА И ПРЕИМУЩЕСТВА ТЕХНОЛОГИИ ОБРАЗОВАНИЯ И ЗАКРЕПЛЕНИЯ ФОРМЫ ПЛОСКО-ОБЪЕМНЫХ УЧАСТКОВ ДЕТАЛЕЙ ОДЕЖДЫ
2024
Maqolada kiyim detallaridagi tekis-hajmli (plosko-ob’ëmnye) shakllarni yaratish va ularni barqarorlashtirish texnologiyasi tadqiq qilingan. Maqsad – nam-issiqlik ishlov berish jarayonining sifati va samaradorligini oshirish, matoning fizik-mexanik xususiyatlariga salbiy ta’sirni kamaytirish.
Tadqiqotda yangi vakuum asosidagi shakllantirish usuli ishlab chiqilgan. Ushbu usulda forma hosil bo‘lishi vakuum yordamida amalga oshiriladi, shaklni barqarorlashtirish esa kimyoviy faol polimer kompozitsiyasi va issiq bug‘ bilan amalga oshiriladi, mexanik bosim qo‘llanilmaydi. Bu usul presslash jarayonidagi bosim salbiy ta’sirini bartaraf etadi, materialni tejaydi va ishlov berish jarayonini soddalashtiradi.
Eksperimental tadqiqotlarda forma barqarorligi tekis-hajmli detallar uchun kuzatilgan. Olingan natijalar shuni ko‘rsatdiki, vakuum texnologiyasi yordamida shakllantirilgan detallar 1 soatdan 5 kungacha 89–96% barqarorlikni saqlaydi, traditsion texnologiyaga nisbatan yaxshiroq natija beradi. Ishlab chiqarish sharoitida sinovdan o‘tkazilgan 20 ta namunalar vizual jihatdan yuqori sifat ko‘rsatdi, egiluvchanlik va foydalanish qulayligi saqlanib qoldi, shuningdek, kimyoviy tozalash jarayoni sifatlarga sezilarli ta’sir ko‘rsatmadi.
Xulosa qilib aytganda, maqola vakuum usulidan foydalangan yangi texnologiya orqali kiyim detallarini shakllantirish jarayonini takomillashtirish, matoning sifatini saqlash va ishlab chiqarish samaradorligini oshirish mumkinligini ilmiy jihatdan isbotlaydi.
ИССЛЕДОВАНИЕ ВЛИЯНИЯ ПРОЦЕССА ВЛАЖНО-ТЕПЛОВОЙ ОБРАБОТКИ НА СТРУКТУРУ И НА ФИЗИКО-МЕХАНИЧЕСКИЕ СВОЙСТВА ТРИКОТАЖНЫХ ПОЛОТЕН
2024
81-BET
Maqolada trikotaj matolarni shakllantirish jarayonida presslash va nam-issiqlik ishlov berish (VTO) matoning fizik-mexanik va geometrik xususiyatlariga ta’siri o‘rganilgan. Ishlab chiqarishda mato va tekstil materiallari turli fizik ta’sirlarga – cho‘zilish, siqilish, shakllantirish – duchor bo‘ladi. Ushbu ta’sirlar natijasida iplar va tolalarning geometrik parametrlarida o‘zgarishlar yuz beradi, matoning fizik-mexanik xususiyatlari esa sezilarli darajada o‘zgarmoqda.
Tadqiqotda mikroskop yordamida trikotaj matolarni VTO jarayoni oldi va keyingi holatidagi struktura tahlil qilingan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, namlik va issiqlik bilan birga qo‘llanilgan bosim iplarni siqadi va matoda tekis yuzalar hosil qiladi. Laboratoriya sharoitida o‘tkazilgan tajribalar matoning havo o‘tuvchanligi ko‘rsatkichining bosim va namlik ta’sirida sezilarli darajada pasayishini (36,95%) tasdiqlagan.
Shuningdek, mato relaksatsiya jarayoni ham kuzatilgan: bosim olib tashlanganda tolalar asl holatiga qaytishga intiladi, bu esa matoning elastikligini va qayta tiklanish xususiyatlarini ko‘rsatadi.
Xulosa qilib aytganda, maqola VTO va presslash jarayonlarining matoning fizik-mexanik xususiyatlariga salbiy ta’sirini ilmiy asosda tasdiqlaydi va ishlab chiqarishda material sifatini saqlash va deformatsiyalarni kamaytirish bo‘yicha texnologik tavsiyalar beradi.
International Conference on Physical Research & Engineering Technology Problems
2024
Siz va hammualliflaringizning
“Resource-Saving Technology for Manufacturing Garments from Fabrics with High Thread Extension”
nomli maqolangiz peer-review (taqriz) jarayonidan muvaffaqiyatli o‘tib, qabul qilingan.
Maqola International Conference on Physical Research & Engineering Technology Problems
(3–5 oktyabr, 2024) xalqaro konferensiyasida chop etiladi.
Nashriyot: AIP Publishing – AIP Conference Proceedings.
Juda muhim jihati: maqola quyidagi nufuzli bazalarda indekslanadi:
Scopus
Web of Science
Inspec
Bu hujjat sizning xalqaro darajadagi ilmiy nashringiz borligini rasmiy isbotlaydi.
Davlat stipendiyalari, PhD, grantlar, attestatsiya va akademik portfel uchun juda kuchli dalil.
AIP Publishing — xalqaro miqyosda tan olingan nashriyot.
ОПРЕДЕЛЕНИЕ СТЕПЕНИ ВАКУУМА В ЗАВИСИМОСТИ ОТ РАЗМЕРОВ ДЕТАЛЕЙ ОДЕЖДЫ, ФОРМИРУЮЩЕЕ ЗАМКНУТОЕ ТЕХНОЛОГИЧЕСКОЕ ПРОСТРАНСТВО
2023
Bu maqola kiyim detallarini vakuum orqali shakllantirishda kerak bo‘ladigan vakuum darajasini aniqlash usullarini o‘rganadi.
🔹 Vakuum darajasi gaz molekulalari erkin yo‘l uzunligi va qurilma o‘lchamlari bilan bog‘liq.
🔹 Molekulalarning o‘rtacha erkin yo‘l uzunligi va matritsaning o‘lchamlari solishtiriladi.
🔹 O‘rtacha vakuum (bosim ~1–10⁻³ mm rt.st.) kiyim detallari shakllantirish uchun eng maqbul deb topilgan, chunki uning molekulalar yo‘l uzunligi qurilma o‘lchamlariga mos keladi.
🔹 Pastki yostiqchadagi teshiklar (konfuzor, diffuzor, silindr) shakli havo oqimi va vakuum ta’sirini o‘zgartiradi.
🔹 Aerodinamik jarayonlarni tahlil qilishda gazlarning xossalari va Bernulli qonuni qo‘llanadi.
Natijada maqola vakuum darajasini qurilma konfiguratsiyasi va kiyim detallarining o‘lchamlari bilan bog‘liq holda aniq belgilash usulini taqdim etadi.
ФОРМИРОВАНИЕ ПЛОСКО-ОБЪЕМНЫХ УЧАСТКОВ ОДЕЖДЫ С ПОМОЩЬЮ СПЕЦИАЛЬНОГО УСТРОЙСТВА ДЛЯ ВАКУУМИРОВАНИЯ ЗАМКНУТОГО ТЕХНОЛОГИЧЕСКОГО ПРОСТРАНСТВА
2023
Maqolada nam-issiqlik bilan ishlov berish (VTO) jarayonlarining to‘qimachilik materiallarining fizik-mexanik xususiyatlariga ta’siri tahlil qilingan. Mexanik bosim ta’sirida matolarning uzilish mustahkamligi, cho‘zilish va gigiyenik ko‘rsatkichlari (havo va bug‘ o‘tkazuvchanligi) pasayishi ilmiy asosda yoritilgan. Shu muammolarni bartaraf etish maqsadida yopiq texnologik makonni vakuumlash asosida ishlov beruvchi maxsus formovka qurilmasi taklif etilgan.
Tadqiqotda vakuumli qurilmaning konstruksiyasi, pastki yostiqchadagi konfuzor, diffuzor va silindrsimon perferatsiyalar orqali havo oqimining aerodinamik harakati nazariy jihatdan asoslangan. Turli vakuum darajalari, molekulalarning erkin yugurish uzunligi va bosim ko‘rsatkichlari tahlil qilinib, o‘rtacha vakuum darajasi kiyim detallarini shakllantirish uchun eng maqbul ekani ko‘rsatilgan.
Xulosa qilib aytganda, konfuzor shaklidagi perferatsiyalardan foydalanish vakuum jarayonida matoning pastki yostiqcha yuzasiga zichroq yopishishini ta’minlaydi, formaning sifatli va barqaror hosil bo‘lishiga olib keladi hamda kam operatsiyali, resurs tejamkor texnologiyalarni joriy etish imkonini beradi.
АЭРОДИНАМИЧЕСКИЙ РАСЧЕТ ПРОХОЖДЕНИЯ ВОЗДУХА ПРИ
ФОРМОВАНИИ ПЛОСКО-ОБЪЕМНЫХ ДЕТАЛЕЙ В ИЗДЕЛИЯХ ВЕРХНЕГО
АССОРТИМЕНТА
2023
Maqolada kiyim detallarini presslash va nam-issiqlik bilan ishlov berish jarayonida matoning fizik-mexanik va geometrik xususiyatlari qanday o‘zgarishi tahlil qilingan. Mexanik bosimning salbiy ta’sirini kamaytirish maqsadida vakuum-so‘rish (havo oqimi) asosida shakllantirish usuli taklif etilgan.
Tadqiqotda silindrsimon va konussimon (diffuzor va konfuzor) perferatsion teshiklar orqali havo oqimining o‘tishi ko‘rib chiqilib, turli geometrik shakllar uchun havo bosimi yo‘qotilishini (Δp) hisoblash metodikasi ishlab chiqilgan. Havo tezligi, teshik diametri, qalinlik va qarshilik koeffitsientining bosimga ta’siri matematik formulalar va grafiklar orqali asoslangan.
Xulosa qilib, maqola kiyim detallarini shakllantirishda havo oqimidan samarali foydalanish orqali mato sifatini saqlab qolish, bosimning notekis taqsimlanishini kamaytirish va texnologik jarayonni takomillashtirish mumkinligini ilmiy jihatdan isbotlaydi.
VISITING THE HOUSE-MUSEUM OF AYBEK AND ITS UNIQUE
EDUCATIONAL SIGNIFICANCE
2023
Maqolada Aybek uy-muzeyining tashkil etilish tarixi, uning hayoti va ijodiy faoliyatini yorituvchi noyob manbalar ilmiy asosda tahlil qilingan. Uy-muzey yosh avlod, ayniqsa Uchinchi Renessans yoshlarini ma’naviy-axloqiy ruhda tarbiyalashda muhim o‘rin tutishi ta’kidlangan. Aybekning hayoti, adabiy merosi, urush yillari faoliyati, Navoiy mavzusidagi asarlari, shuningdek, repressiya davridagi sinovlari muzey ekspozitsiyalari orqali keng yoritilgan.
Maqolada muzeyni yaratishda Aybekning rafiqasi Zarifa Saidnosirovaning xizmatlari, muzey fondidagi qo‘lyozmalar, rasmlar, shaxsiy buyumlar va tarixiy hujjatlarning ilmiy va tarbiyaviy ahamiyati alohida qayd etiladi. Xulosa qilib, Aybek uy-muzeyi nafaqat o‘zbeklar, balki xorijiy mehmonlar uchun ham muhim ma’naviy maskan bo‘lib, u yoshlarning adabiyot, tarix va milliy qadriyatlarga bo‘lgan qiziqishini oshirishi ta’kidlanadi.
CURRENT PROBLEMS OF THE DEVELOPMENT OF THE DIGITAL ECONOMY
2023
Maqolada raqamli iqtisodiyot tushunchasi, uning kelib chiqishi va ahamiyati ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Raqamli texnologiyalar, internet, axborot tizimlari, blokcheyn, elektron to‘lovlar va raqamli aktivlarning iqtisodiy o‘sishga ta’siri yoritilgan. Jahon tajribasi asosida raqamli iqtisodiyotning YAIMga ta’siri, internet tezligi oshishi bilan iqtisodiy o‘sish o‘rtasidagi bog‘liqlik keltirilgan.
Shuningdek, O‘zbekistonda “Raqamli O‘zbekiston – 2030” dasturi doirasida raqamli iqtisodiyot ulushini oshirish, yoshlarning raqamli ko‘nikmalarini rivojlantirish, ta’lim va bank-moliya tizimida raqamli texnologiyalarni joriy etish masalalari muhim vazifa sifatida ko‘rsatilgan. Xulosa qismida raqamli iqtisodiyot mamlakatning raqobatbardoshligini oshirish, shaffoflikni ta’minlash va korrupsiyaga qarshi kurashda muhim omil ekani ta’kidlangan.